“….พระคุณที่สามงดงามแจ่มใส แต่ว่าใครหนอใครเปรียบเปรยครูไว้เป็นเรือจ้าง คลาดจากความจริงยิ่งคิดยิ่งเห็นว่าผิดทาง มีใครบ้างแนะนำแนวทางอย่างครู”

       ตลอดช่วงเวลากว่าสิบปีที่ผมได้มาเป็นอาจารย์ มีกิจกรรมประจำปีอยู่กิจกรรมหนึ่งที่ผมตั้งปณิธานไว้ว่าจะต้องเข้าร่วมให้ได้ทุกครั้งนั้นคือ “งานไหว้ครู” เพราะนอกจากจะได้รับสัมผัสกับความรู้สึกผูกพัน มุ่งมั่น กตัญญู ที่ศิษย์ตั้งใจมอบให้แล้ว วันครูยังเป็นวันที่ผมได้มีโอกาสคิดทบทวน ถึงบทบาทของตนเองในฐานะที่เป็นครูคนหนึ่ง ถึงสิ่งที่ตนเองได้ปฏิบัติผ่านมาในฐานะที่เป็นครู และถึงสิ่งที่ตนเองจะได้ทำต่อไปเป็นฐานะที่เป็นครู น่าแปลกตรงที่ว่ายิ่งเวลาผ่านไปมากขึ้นเท่าใด บทบาทและหน้าที่ของความเป็นครูในสายตาของผมยิ่งดูต่ำลงไปทุกที

       สมัยอยู่ชั้นประถม เชื่อไหมครับว่าบางครั้งผมเห็นครูเหมือนพระเจ้าทุกอย่างที่ครูทำดูเหมือนจะศักดิ์สิทธิ์ไปหมด ครูเป็นผู้ชี้ถูกชี้ผิด เป็นผู้ที่ให้คุณและเป็นผู้ที่ลงโทษ หลายครั้งที่คำสั่งของครูดูจะมีประกาศิตกว่าคำสอนของพ่อแม่เสียอีก

       มาถึงชั้นมัธยม ครูดูจะเป็นเหมือนพ่อแม่ที่คอยอบรม (พร่ำบ่น) สั่งสอน คอยห่วงใยให้คำปรึกษา เป็นคนที่ทำให้เกิดความรู้สึกว่าโรงเรียนเป็นเหมือนบ้านที่สอง

       พอเข้ามหาวิทยาลัย ครูกลับดูคล้ายเรือจ้าง คือคนที่ถูกจ้างให้มาทำหน้าที่ตามสาขาวิชาที่ตนถนัดหรือได้รับมอบหมาย มีหน้าที่พาลูกศิษย์ข้ามฝั่งหนึ่งไปยังอีกฝั่งหนึ่ง พอถึงแล้วลูกศิษย์ก็รอเรือลำต่อไป ส่วนผลลัพธ์จะดีแค่ไหนขึ้นอยู่กับฝีมือความตั้งใจของศิษย์เอง (ไม่ได้ขึ้นอยู่กับครู !?!)

       จวบจนปัจจุบัน จากเวลาสิบกว่าปีที่ผมได้มาทำหน้าที่เป็นครู ได้มีโอกาสเห็นและสัมผัสส่วนต่างๆ ของความเป็นครู ได้เห็นการทำหน้าที่ในรูปแบบต่างๆ ของครู ทั้งในส่วนงานสอน งานวิจัย และงานบริการ ได้มีโอกาสติดตามดูผลผลิตคือลูกศิษย์ ผมสรุปได้จนถึงจุดนี้ว่าอันที่จริงแล้ว “ครูนั้นคือบันได” ครูแต่ละคนควรจะเป็นบันไดที่มั่นคง ที่จะคอยส่งให้ศิษย์ก้าวหน้ายิ่งขึ้น ที่จะคอยพยุงรักษาระดับเมื่อศิษย์พบอุปสรรค ที่จะคอยรองรับเมื่อศิษย์พลาดพลั้ง ครูไม่ใช่พระเจ้า ครูไม่ใช่พ่อแม่ ครูไม่ใช่เรือจ้าง ครูบางคนอาจเป็นนักวิจัยชั้นเยี่ยมเป็นนักบริหารชั้นยอด แต่นั่นคือนักวิจัย นักบริหาร… ไม่ใช่ครู

       ผมมาถึงจุดสรุปของคำว่า “ครู” นี้ได้ไม่ใช่โดยการอ่านหรือการศึกษาแต่ได้มาจากประสบการณ์และความตั้งใจที่จะไตร่ตรองของผมเอง ผมได้เห็น ได้มีส่วนร่วมปฏิบัติ ได้คิด ผมได้มาจากการที่ได้มีโอกาสสัมผัสกับชีวิตความเป็นครูของอาจารย์หมอ

       อาจารย์เสถียรพงษ์ วรรณปก ราชบัณฑิต ได้กล่าวไว้ว่าคุณลักษณะของครูที่ดี จักกอรปด้วย บุคลิกภาพที่ดีและความมีคุณธรรม  ต้องนับว่าเป็นโชคดีของผู้เขียนที่ชีวิตนี้มีโอกาสได้เป็นศิษย์ของครูดีต้องด้วยคุณลักษณะดังกล่าวอยู่หลายท่าน  และศาสตราจารย์แพทย์หญิงสุภรี สุวรรณจูฑะ ก็เป็นหนึ่งของครูดีที่ผู้เขียนได้อาศัยเป็นแบบอย่างเสมอมา

       กว่ายี่สิบปี ที่ผู้เขียนได้เริ่มรู้จักอาจารย์สุภรีในฐานะนักเรียนแพทย์กับอาจารย์ และจากนั้นมีโอกาสได้ใกล้ชิดกับอาจารย์อีกหลายบทบาทในฐานะแพทย์ประจำบ้านกับอาจารย์ ฐานะผู้ร่วมงาน และฐานะผู้ใต้บังคับบัญชากับผู้บังคับบัญชา ทำให้ผู้เขียนได้เห็น ได้ฟัง ได้สัมผัสคุณลักษณะความเป็นครูของอาจารย์สุภรีอย่างลึกซึ้งกว้างขวาง  และกล้ากล่าวอย่างมั่นใจว่าข้อเขียนต่อจากนี้ไปเป็นข้อเท็จจริงที่ได้ประสบด้วยตนเอง ปราศจากการสร้างเสริมเติมแต่งแต่อย่างใด
คุณลักษณะแรกที่ก่อให้เกิดความประทับใจแก่ผู้พบเห็นคือ บุคลิกภาพของอาจารย์สุภรี อาจารย์มีความสง่างาม ผ่าเผย องอาจ มีกิริยามารยาทงดงาม เป็นผู้ที่รักษาขนบธรรมเนียมประเพณีไทยได้อย่างเป็นเลิศ ประพฤติดีทั้งกาย วาจา ใจ ชวนให้ศิษย์ปรารถนาเข้ามาใกล้ชิด  คุณลักษณะดังกล่าวนี้ถือว่าเป็นบันไดขั้นแรกที่ทำให้ศิษย์เลื่อมใสศรัทธา เป็นช่องทางให้ครูสามารถอบรม ปลูกฝังคำสั่งสอนแก่ศิษย์ได้ง่ายขึ้น
ทางด้านคุณธรรมนั้นเล่า อาจารย์สุภรีก็เพียบพร้อมไปด้วยปัญญาความรู้ ความบริสุทธิ์ และความกรุณา อันเป็นคุณธรรมของครูที่ดีอย่างยากที่จะหาผู้เสมอเหมือน ดังจะได้กล่าวต่อจากนี้ไป

       อาจารย์สุภรีได้รับการฝึกอบรมทางด้านกุมารเวชศาสตร์ และกุมารเวชศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจจากสถาบันชั้นนำของโลก จึงสามารถนำความรู้ ความชำนาญมาใช้ในการรักษาผู้ป่วย และสั่งสอนศิษย์ได้อย่างเมตตา ยิ่งกว่านั้น อาจารย์ยังได้พยายามศึกษาค้นคว้าวิจัย เพื่อพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ทั้งทางโลกและทางธรรม  ทางโลกหรือด้านวิชาการนั้นเป็นที่ประจักษ์อยู่แล้วว่าอาจารย์เป็นผู้นำในสาขาวิชาชีพอย่างแท้จริง มีความรู้แตกฉาน เป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับสากล จนได้รับพระราชทานตำแหน่ง ศาสตราจารย์ระดับสิบเอ็ด  แม้นว่าอาจารย์จะได้รับชื่อเสียง เกียรติยศสูงส่งเพียงใด แต่อาจารย์ก็ไม่เคยตกอยู่ในความประมาท ได้ขวนขวายศึกษาพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าอยู่เนืองนิตย์ นำความรู้ที่ได้มาปฏิบัติเพื่อพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องจนเพียบพร้อมไปด้วยคุณธรรม ซึ่งมีความสำคัญยิ่งกว่าบุคลิกภาพมากมายนัก

       อาจารย์สุภรีเป็นครูที่มีจิตใจงดงาม บริสุทธิ์ ให้ความรักแก่ศิษย์ทุก ๆ คนอย่างเท่าเทียม จิตใจคงมั่นอยู่ในอุเบกขา มีความหวังดีและช่วยเหลือศิษย์อย่างเต็มความสามารถโดยไม่เห็นแก่ความเหนื่อยยาก จึงเป็นที่รักและเคารพของศิษย์ทุกคน

       อาจารย์สุภรีเป็นครูที่เปี่ยมไปด้วยความกรุณา ซึ่งต้องด้วยองค์คุณของกัลยาณมิตรเจ็ดประการอย่างครบถ้วน  หนึ่งเป็นครูที่น่ารัก เป็นที่วางใจและสนิมสนมแก่ศิษย์ ศิษย์สามารถเข้าหาเพื่อปรึกษาปัญหาต่าง ๆ ทั้งทางวิชาการและส่วนตัวได้ตลอดเวลา ไม่ถือตัว เย่อหยิ่ง  สอง เป็นที่น่าเคารพในฐานให้เกิดความรู้สึกอบอุ่นในเมื่อเข้าใกล้ เป็นที่พึ่งแก่ศิษย์ได้  สาม น่ายกย่องโดยทรงคุณความรู้และภูมิปัญญาอย่างแท้จริง  สี่ รู้จักพูด คอยให้คำแนะนำว่ากล่าวตักเตือน เป็นที่ปรึกษาที่ดี  ห้า อดทนต่อถ้อยคำ สามารถระงับโทสะ โมหะได้เป็นอย่างดี  หก สามารถอธิบายเรื่องต่าง ๆ ที่ลึกซึ้งได้ ทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่าย  เจ็ด เป็นแบบอย่างที่ดี

       คงจะไม่เป็นการกล่าวเกินเลยไปว่า อาจารย์สุภรีมีคุณสมบัติของครูดีครบถ้วน ซึ่งหาได้ยากยิ่งในสังคมยุคปัจจุบัน สมควรได้รับการยกย่องเชิดชูให้เป็นแบบอย่างแก่อนุชนรุ่นหลังสืบไป

       ไม่น่าเชื่อเลยว่าวันที่อาจารย์สุภรีจะเกษียณอายุราชการได้มาถึงแล้ว ดูเหมือนมันเร็วกว่าที่เคยคิดไว้ แดงโชคดีที่ได้ชื่อว่าเป็นลูกศิษย์ก้นกุฏิของอาจารย์คนหนึ่ง อาจารย์ให้ความสนับสนุนแดงและครอบครัวในทุก ๆ เรื่อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการงาน การเรียน หรือชีวิตครอบครัว อาจารย์ได้ฟันฝ่าอุปสรรคต่างๆ  เพื่อให้แดงได้เป็นอาจารย์ของภาควิชากุมารฯ แดงยังจำถึงคำปลอบใจจากอาจารย์ที่ว่า “แดง ถ้าเราทำบุญมาร่วมกัน เราคงจะได้อยู่ด้วยกัน” แล้วแดงก็ได้เป็นอาจารย์คนหนึ่งในภาควิชากุมารฯ ในที่สุด

        อาจารย์สุภรีได้ติดต่อส่งแดงไปเรียนต่อที่ Johns Hopkins Hospital ไปอยู่กับ Professor Mark C Rogers และ Professor Gerald Loughlin ทำให้แดงได้ทำงานร่วมกับกลุ่มคนที่ได้ชื่อว่าเป็น Top Ten ของโลก ทำให้ตัวเรามั่นใจขึ้นมาก เพราะถ้าเทียบกันตัวต่อตัวแล้ว เขาก็ไม่ได้เก่งไปกว่าเราเท่าไหร่

       อาจารย์สุภรีเป็นคนที่ทุ่มเทให้กับการทำงานมาก มีอยู่ครั้งหนึ่งแดงต้องเขียนบทความลงหนังสือที่อาจารย์เป็นบรรณาธิการ แดงก็เขียนไปจนดึก จนสมองไม่สั่งงานแล้ว มาขอโทษอาจารย์ตอนเช้าว่าส่งต้นฉบับไม่ทัน สมองหมดสภาพตอนเที่ยงคืน อาจารย์ยังบอกแดงว่า “เมื่อคืนพี่ต้องดื่มกาแฟจึงทำงานต่อไปได้ถึงตี 3” วันนั้นละอายใจมาก ฮึดสู้ เขียนต้นฉบับจนจบ

       อาจารย์สุภรีเป็นตัวอย่างที่ดีในทุก ๆ เรื่อง แดงดีใจมากที่อาจารย์ได้รับพระราชทานรางวัลมหิดลสาขาความเป็นครู จะได้เป็นแบบอย่างให้ครูแพทย์รุ่นหลังได้ปฏิบัติตาม จะได้รู้ว่าครูแพทย์ที่ดีต้องเป็นอย่างไร

       อาจารย์เป็นคนที่มองคนในแง่ดี ให้อภัยแดงเสมอ เวลาที่แดงทำอะไรที่ไม่สมควร อาจารย์ก็ยังสามารถหาเหตุผลมาให้อภัยแดงจนได้

       แดงคิดว่าอาจารย์เป็นนักการทูตที่ดีเยี่ยมคนหนึ่ง เวลาไปต่างประเทศ หรือ ขอความช่วยเหลือจากต่างประเทศทีไร ไม่เคยได้รับการปฏิเสธเลย มีแต่ให้เกียรติและให้ความช่วยเหลือเกินกว่าที่ขอทุกครั้ง อาจารย์แพทย์ชาวต่างชาติเวลาที่เขาได้พบและได้เห็นผลงานของอาจารย์แล้ว เขาชอบบอกแดงว่าไม่น่าเชื่อที่อาจารย์จะทำได้ถึงขนาดนี้ ที่เขานับถืออาจารย์มาก เพราะเขาเห็นว่าอาจารย์พยายามทำงานเพื่อส่วนรวมในทุก ๆ เรื่อง คนที่อาจารย์ส่งไปนอก ก็กลับมาทำงานให้บ้านเกิดกันทุกคน ไม่ว่าแพทย์หรือพยาบาล ทุกคนก็พยายามที่จะสร้างผลงาน ไม่ให้เสียชื่อว่าเป็นลูกศิษย์อาจารย์สุภรี

       แดงไม่แน่ใจว่าตัวแดงจะทำได้ถึง 1 ใน 100 ของอาจารย์หรือเปล่า แต่ก็จะขอใช้ความพยายามขั้นสูงสุดไปก่อน แดงยังคิดเสมอว่า ถึงแม้อาจารย์จะเกษียณไปแล้ว แต่อาจารย์ก็ยังสามารถกลับมาช่วยแดงอีกได้ในทุกเรื่อง เหมือนกับที่อาจารย์ชอบพูดเสมอว่า แดงเป็นลูกสาวคนหนึ่งของอาจารย์

       กระผมเป็นลูกศิษย์คนหนึ่งของอาจารย์สุภรี ที่ได้รับการอบรมสั่งสอนจากท่านอาจารย์ในขณะที่เป็นแพทย์ประจำบ้านและแพทย์ผู้ช่วยอาจารย์ กระผมได้เห็นแบบอย่างที่ดีของอาจารย์ที่ได้ทุ่มเทกำลังกาย กำลังใจ ความรู้และกำลังความคิดถ่ายทอดให้แก่ลูกศิษย์ทุกคนตั้งแต่นักศึกษาแพทย์ แพทย์ฝึกหัด รวมถึงแพทย์ประจำบ้าน อาจารย์มีเมตตาและเสียสละช่วยแก้ไขสิ่งบกพร่องต่างๆ ให้กับลูกศิษย์ด้วยความรักและเอ็นดูในด้านความรู้ทางวิชาการ ผมได้รับแรงบันดาลใจจากการสอนของอาจารย์ที่ได้นำเอาความรู้พื้นฐานทางด้านการแพทย์มาประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วยได้เป็นอย่างดี และผู้ป่วยสามารถนำไปใช้ดูแลตนเองที่บ้านได้ ซึ่งทำให้ผมประทับใจมาก และทำให้ผมสนใจวิชาการทางด้านโรคระบบทางเดินหายใจในเด็กตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา และคิดอยู่เสมอว่าจะต้องใช้วิชาชีพที่ได้เรียนมาให้เกิดประโยชน์แก่ผู้ป่วยเด็กของเรา และสามารถให้ผู้ป่วยดูแลรักษาตนเองที่บ้านได้

       อาจารย์เป็นผู้วางรากฐานของวิชาชีพโรคระบบหายใจในเด็กในประเทศไทยที่ได้รับการยอมรับจากแพทย์ทั้งประเทศ การดูแลรักษาผู้ป่วยเด็กที่มีปัญหาทางระบบหายใจ มีความก้าวหน้ามากขึ้นเรื่อยๆ จนทัดเทียมกับประเทศอื่นๆ ผมได้เคยติดตามอาจารย์ที่ได้รับเชิญเข้าร่วมประชุมทั้งในประเทศและต่างประเทศพบว่าอาจารย์ได้เป็นที่ยอมรับของแพทย์นานาชาติว่าเป็นผู้หนึ่งที่มีความรู้ ความสามารถทางด้านการแพทย์และภูมิใจที่อาจารย์ได้สร้างชื่อเสียงและเกียรติยศมาสู่ประเทศไทย งานวิจัยของอาจารย์ทางด้านโรคติดเชื้อระบบหายใจในเด็กเป็นผลงานวิจัยค้นคว้าของอาจารย์ที่ได้รับการตีพิมพ์และอ้างอิงของวารสารต่างประเทศมากมาย ซึ่งผมได้มีโอกาสได้ศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้กับผู้ป่วยและบอกเล่าให้แก่แพทย์รุ่นน้องๆ อยู่เสมอๆ และยังเป็นองค์ความรู้ที่ยังทันสมัยอยู่ตลอดเวลา

       ในด้านการถ่ายทอดวิชาความรู้ อาจารย์เป็นแบบอย่างของครูที่ถ่ายทอดวิชาให้กับศิษย์โดยละเอียด ถามและย้ำให้แน่ใจว่าศิษย์เข้าใจอย่างแน่แท้โดยไม่เห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อย อีกทั้งยังให้คำปรึกษา ชี้แนะให้แยกแยะสิ่งที่ถูกที่ควรในการปฏิบัติตนให้เป็นแพทย์ที่ดี และอาจารย์สุภรีจะเน้นอยู่เสมอให้ลูกศิษย์ที่จบไปเป็นกุมารแพทย์ทุกคนให้มีความรู้ในการดูแลผู้ป่วย ตลอดจนครอบครัวของผู้ป่วยเป็นองค์รวม และสามารถถ่ายทอดความรู้นั้นๆ ให้กับชุมชนและผู้อื่นได้อยู่เสมอ และอาจารย์ยังส่งเสริมให้ลูกศิษย์ทุกคนได้มีโอกาสศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม ผมโชคดีที่อาจารย์ได้เมตตาส่งเสริมให้ได้รับการอบรมศึกษาต่อต่างประเทศ แม้จะจบการศึกษาและทำงานอยู่ในต่างจังหวัดก็ตาม และกลับมาประเทศไทยเพื่อนำความรู้ที่ได้เล่าเรียนมาดูแลรักษาเด็กไทยให้มีสุขภาพสมบูรณ์ในอนาคต และถ่ายทอดวิชาความรู้นั้นแก่แพทย์รุ่นต่อๆไปดังที่ผมได้กระทำอยู่ในเวลานี้

       อาจารย์สุภรี เป็นครูแพทย์ผู้มีจริยธรรมที่สูงส่งมีความเมตตาต่อลูกศิษย์ และผู้ร่วมงานตลอดจนผู้ป่วยอยู่เสมอๆ ส่งเสริมและให้กำลังใจกับลูกศิษย์ทุกๆ คน สมควรแก่การที่อาจารย์จะได้รับการยกย่องและถือเป็นแบบอย่างของครูที่ดีที่ลูกศิษย์ได้ระลึกถึงและถือปฏิบัติตามตลอดมา